Książka przyjacielem dziecka

Treść

Książka przyjacielem dziecka .
Znaczenie edukacji czytelniczej w kształceniu zintegrowanym



Książka przewodniczką życia

Literaturę , a zwłaszcza tę dziecięcą , z powodzeniem i bez żadnej przesady możemy nazwać „ przewodniczką życia ”. Jej oddziaływanie jest wszechstronne . Książka dostarcza wiedzy o świecie , pobudza wyobraźnię, kształci uczucia , wrażliwość na sprawy innych ludzi, kraju , wpływa na kształtowanie się charakteru . Literatura jest więc jednym z czynników wpływających na osobowość dziecka . Przyczynia się też do wzbogacenia języka dziecka , ukazując mu piękno mowy ojczystej . Ma to przygotować młodych czytelników do poznawania i podziwiania w przyszłości wielkiej literatury .
Rola książki jest nieoceniona . Dziecko odczuwa naturalną ciekawość . Zainteresowanie książką zaczyna się u dziecka bardzo wcześnie .
U kilkuletniego dziecka przedmiotem fascynacji stają się ilustracje . Wyzwalają one tym większą ciekawość , im są bardziej kolorowe , wyrazistsze . Tekst stanowi tu drugoplanową rolę , bo najpierw dziecko ogląda książkę i to mu wystarcza . Później coraz większe znaczenie zaczyna odgrywać tekst , ale tekst połączony z ilustracjami , bo służą one jakby objaśnieniu obrazków .
Obrazki w książkach są na ogół tym częstsze , im młodsze są dzieci, dla których są przeznaczone książki . W nieco późniejszych latach , gdy dziecko zaczyna naukę szkolną , książka pomaga mu w opanowywaniu umiejętności czytania . Przeznaczone dla niego książki są pisane dużą czcionką , mają szerokie marginesy , krótkie linijki tekstu , wyraziste ilustracje .


Literatura a wychowanie estetyczne

Literatura ma duży wpływ na wychowanie estetyczne dziecka . Wprowadza dziecko w świat sztuki słowa , a dzięki ilustracjom w świat plastyki . Zetknięcie się dzieci z ilustracjami w książkach , to jak gdyby zetknięcie się z małymi dziełami sztuki . Przygotowuje to dziecko do późniejszego odbioru , rozumienia i podziwiania dzieła plastycznego „ dużego formatu ” .
Literatura dla najmłodszych rozpoczyna się zazwyczaj od utworów wierszowanych , bowiem rytm i rym ułatwia im przyswajanie treści i sprawia przyjemność słuchową .

Znaczenie różnych gatunków literackich

Każdy rodzaj literatury posiada swoje walory . Duże zalety posiadają utwory o przyrodzie , dzięki nim dziecko poznaje piękno otaczającego go świata .
Dzieci lubią też opowiadania o życiu ich rówieśników , gdzie wyłaniają się sprawy koleżeństwa , uczynności , odwagi cywilnej , różnorakie problemy wynikające ze stosunków międzyludzkich . Dzieci chętnie oceniają zachowania bohaterów , lepiej rozumieją pojęcia dobra i zła , poznają charaktery ludzkie . Wiele takich tekstów znajduje się w czytankach podręcznikowych .
Niebagatelną rolę w wychowaniu odgrywa też czynnik humoru , bo dziecko może się rozwijać tylko wtedy, gdy otacza go pogodna atmosfera .
Duże znaczenie dla poznania stosunków społecznych , rozszerzenia wiedzy o życiu i obyczajach innych ludów , a także kształcenia uczuć i wyobraźni dziecka mają baśnie . Możemy tu wyróżnić baśń ludową , baśń literacką i baśń nowoczesną .

Nauczyciel ma za zadanie zwrócić uwagę na problemy zarówno społeczne , wychowawcze , poznawcze jak i walory estetyczne utworu . Zadaniem analizowania utworów jest zwiększenie zainteresowania literaturą piękną .
W wyborze literatury nauczyciel powinien pamiętać o różnorodności tekstów . Powinien uczynić przedmiotem analizy zarówno prozę jak i poezję , utwory fantastyczne , ale i realistyczne , opowiadania z życia dzieci w domu i w szkole , ale też sensacyjno - przygodowe . Powinien przedstawić literaturę i świat współczesny , ale zarazem tradycje i przeszłość , literaturę rodzimą i obcą .

Jakimi cechami powinna się odznaczać książka dla dzieci , aby można ją było uznać za dobrą ?

Literaturoznawcy uważają , że książka dla dzieci powinna :
- odpowiadać zainteresowaniom współczesnego dziecka,
- mieć urozmaiconą tematykę
- posiadać interesującą fabułę , żywo i wartko toczącą się akcję oraz posiadać wyraziście wyodrębnione scenki i wydarzenia ,
- odznaczać się pogodnym klimatem i miłą atmosferą ,
- posiadać dużo dialogów , które są szczególnie lubiane przez małych czytelników ,
- w baśniach , podaniach , powieściach historycznych mieć język lekko archaizowany , przybliżający dzieciom minioną epokę co nadaje jej cechy autentyzmu ,
- zawierać barwne , duże ilustracje i odznaczać się piękną szatą graficzną .
Wymienione własności można traktować jako kryteria , którymi kierujemy się przy ocenie książek dla najmłodszych czytelników .

Aby wzbudzić zainteresowanie książką u młodych czytelników można :
- odczytać dzieciom wybraną scenę , czy interesujący urywek ,
- oglądnąć film czy przedstawienie teatralne oparte na fabule książki ,
- nawiązać do posiadanych wiadomości ,
- nawiązać do osoby autora ( ciekawe szczegóły opisujące powstawanie utworu , albo wiadomości o autorze ).

Rola ilustracji w książce

Więcej uwagi należałoby poświęcić ilustracjom . Stanowi ona bardzo istotną i nieodzowną część utworu . Otwiera przed dzieckiem świat barw i kształtów i jest dla dziecka wprowadzeniem w sztukę .
Czy jednak każda ilustracja w książce jest dobra ?
Same dzieci nie odróżniają świadomie dobrej i złej ilustracji . Ich głód widzenia i patrzenia powoduje , że chłoną wszystko co się da , z czasem jednak ulegają złym wpływom , jakie na nie oddziaływają . Dlatego ilustracje dla dzieci powinni tworzyć tylko najlepsi artyści , którzy znają dzieci i je rozumieją , a ponadto zdają sobie sprawę z reakcji dzieci na to , co dla nich tworzą . Ilustracja dla dzieci jest odrębnym , doniosłym społecznie rodzajem sztuki .
Ilustracja i tekst powinny być ze sobą spójne . Czytelnik książki dobrze zilustrowanej powinien z przyjemnością oglądać obrazki w czasie czytania . Obrazki te dla niego powinny być przyjemne , przydatne i estetyczne . Powinny go cieszyć . Nie bez znaczenia jest tu kolor , którym zachwyca się każde dziecko . Barwy powinny ze sobą żywo współgrać . Kolor staje się wtedy podstawowym elementem estetycznych przeżyć dziecka . Należy być ostrożnym co do karykaturalnych i groteskowych ilustracji które czasami są brzydkie , odpychające i zniekształcające rzeczywistość . Dobra ilustracja dla dziecka powinna być kolorowa , z wyraźnie zaznaczonymi konturami , nie zamazana . Dzieci nie gustują też w szarzyźnie barw . Ilustracja powinna być prosta , jasna i nieskomplikowana .

Literatura , jak więc widać ma do zaoferowania dziecku bardzo wiele . Korzyści z niej płynące są obfite . Można przytoczyć choćby za przykład :
- rozwój języka , pamięci i wyobraźni ,
- poprawę koncentracji ,
- wzmocnienie poczucia własnej wartości dziecka ,
- poszerzenie wiedzy ogólnej ,
- ułatwienie nauki , pomoc w osiąganiu sukcesów w szkole,
- naukę wartości moralnych ,
- pomoc w wychowaniu ,
- ochronę przed zagrożeniami ze strony kultury masowej .

Co robić aby zachęcić dziecko do czytania ?

Jednym z najważniejszym zadań jest wykształcenie w dziecku czytania ze zrozumieniem , bez tej umiejętności będzie ono niechętnie sięgało po książkę nadobowiązkową .
Potrzebne też jest pozyskanie rodziców jako sprzymierzeńców tej sprawy . Czytanie głośne dziecku to najlepsza reklama czytania . Należy dziecku jak najwcześniej czytać bajki , baśnie , opowiadania , wiersze i inne utwory literackie, a wtedy będzie ono kojarzyć czytanie z przyjemnością i poczuciem więzi . Wtedy na pewno sięgnie po książkę chętniej i szybciej stanie się prawdziwym czytelnikiem .
Nie trzeba zapominać , że sojusznikiem dla pozyskania czytelnika jest biblioteka.
Biblioteka powinna przyciągać nie tylko reklamą książki , ale także wskazaniem lektur , które mogą interesować danego ucznia .

Dużego znaczenia książki , jej wpływu na wychowanie , nauczanie i wzbogacanie świata dziecka nie można kwestionować . Nie ulega też wątpliwości , że czytanie jest ważniejsze dziś niż było kiedykolwiek , rośnie bowiem szybko ilość informacji i wiedzy we współczesnym świecie .
Tym ważniejsza staje się więc edukacja czytelnicza uczniów w wieku wczesnoszkolnym .




opracowała:
mgr Renata Jakubiak




Literatura :
M. Patzerowa : „Lektura uczy , bawi , wychowuje ” PZWS , W-wa 1973 r.
B. Chrząstowska : „ Lektura i poetyka ” , W-wa 1987 r.
J. Dudzińska , S. Lipina : „Inscenizowanie zabaw na podstawie literatury dziecięcej ”
J. Awgulowa , J. Światek : „Inscenizacje w klasach I-IV ” , PZWS W-wa 1968 r.
Informacje zawarte w Internecie Akcja : „ Cała Polska Czyta Dzieciom ”

Autor: J.G.