Miejsca Sercu Bliskie

Treść

Szkoła Podstawowa
im. Marii Konopnickiej
w Sosnowicach







„MIEJSCA SERCU BLISKIE”


Autorski program edukacji regionalnej
dla kształcenia zintegrowanego




Autorki:
mgr Bogusława Brożek
mgr Teresa Paździor



Sosnowice 2004

I WSTĘP

Treści edukacji regionalnej nie stanowią odrębnego działu programowego, lecz są realizowane w ramach wszystkich edukacji, szczególnie polonistycznej, społeczno – przyrodniczej, plastycznej i muzyczno – ruchowej. Dotyczą one przede wszystkim rzeczy, z jakimi dziecko styka się na co dzień, skupiają się początkowo wokół najbliższego regionu, w kolejnych latach obejmując szersze ujęcie tych samych zagadnień. Poznawanie świata dziecko rozpoczyna od miejsc najbliższych – domu rodzinnego, własnej miejscowości, szkoły, potem dopiero poznaje gminę, powiat, województwo, kraj, w końcu zdobywa wiadomości na temat kontynentu i planety, na której żyje.
Współczesne życie pełne jest pułapek i zagrożeń. Dotyczy to przede wszystkim ludzi młodych i dzieci – osób o nieukształtowanej w pełni osobowości i światopoglądzie. W dzisiejszym świecie można zauważyć wiele przypadków zagubienia człowieka we współczesnej, rozwiniętej cywilizacji. Człowiek odczuwa naturalna potrzebę przynależenia do jakiejś grupy. To daje mu poczucie bezpieczeństwa i tożsamości.
Wielu Polaków jest zaniepokojonych faktem przyłączenia do Unii Europejskiej, obawiając się utraty tożsamości narodowej. Tym bardziej należy położyć nacisk na edukację regionalną, aby dzieci jak najlepiej poznały swoją Ojczyznę w każdym tego słowa znaczeniu, znały tradycje i osiągnięcia swojej miejscowości i regionu. Aby łączyć się z innymi na zasadzie partnerstwa, trzeba znać swoje wartości i umieć się nimi dzielić.







II CELE
1. Kształtowanie uczuć patriotycznych oraz poczucia przynależności do społeczności lokalnej i narodu.
2. Przygotowanie do współtworzenia świata i odnajdywanie w nim własnego miejsca.
3. Rozwijanie wiedzy o kulturze własnego regionu, jej związkach z kulturą narodową.
4. Poznanie najbliższego środowiska i specyfiki swojego regionu.
5. Uświadomienie konieczności ochrony środowiska naturalnego.
6. Kształtowanie właściwego stosunku emocjonalnego wobec przeszłości własnego regionu.
7. Integrowanie zespołu poprzez współpracę podczas realizowania zadań.
8. Kształtowanie więzi rodzinnych, społecznych, narodowych, międzynarodowych.
9. Doskonalenie umiejętności korzystania z różnorodnych źródeł informacji.

III FORMY PRACY
• Wycieczki i spacery, obserwacje w naturalnym środowisku.
• Systematyczne dokumentowanie wyników pracy – albumy, kronika, gazetki klasowe.
• Spotkania z ciekawymi ludźmi.
• Uroczystości szkolne i środowiskowe.
• Kultywowanie tradycji i obrzędów ludowych.
• Turnieje wiedzy.
• Konkursy plastyczne.
• Ekspozycje zabytkowych przedmiotów i wytworów sztuki ludowej.
• Korzystanie z Internetu – bogatego źródła informacji.

Dobór form i metod pracy mającej na celu realizację sformułowanych w programie celów uzależniony jest od kreatywności nauczyciela i jego inwencji. Możliwości tworzenia ciekawych zajęć z proponowanej tematyki są bowiem nieograniczone. Ważne, by umożliwiały one uczniom poznanie środowiska lokalnego w różnych jego aspektach, pozwalały na kształtowanie tzw. „patriotyzmu lokalnego” i innych pożądanych postaw oraz umiejętności zdobywania i pogłębiania wiedzy z uwzględnieniem możliwości rozwojowych uczniów.






Kościół pw. Imienia Najświętszej Marii Panny z II poł. XVI w. w Sosnowicach


IV TREŚCI
L.p. Tematyka Sposoby realizacji Przewidywane osiągnięcia uczniów
1.
























2.


























3.


























































































4.













5.












6.

















7.




















8.







9. Dziecko – członek rodziny.
• Mój dom



• Moja rodzina


















Dziecko – uczeń
• Nasza szkoła








• Pracownicy szkoły


 Moja klasa












Sosnowice– nasza wieś.
• Położenie Sosnowic
• Przysiółki Sosnowic








• Sosnowice są piękne





• Nasz język


• Folklor Sosnowic














• Ciekawe miejsca.






• Przeszłość Sosnowic




















• Niezwykli mieszkańcy Sosnowic



• Nasi sąsiedzi








• Konkursy





Mieszkam
w gminie Brzeźnica











Powiat Wadowice












• Małopolska

















• Polska – nasza Ojczyzna



















Ja – Europejczyk







• Planeta Ziemia Oglądanie fotografii domów. Rysowanie.
Nazwy pomieszczeń i ich przeznaczenie.
Sprzęty domowe dawniej i dziś – wystawka.
Wykonanie albumu rodzinnego lub drzewa genealogicznego.
Wywiady z najstarszymi członkami rodziny.
Utrwalanie nazw stopni pokrewieństwa.
Organizowanie uroczystości środowiskowych:
• Dzień Babci i Dziadka
• Dzień Matki
• Festyn rodzinny
Zachęcanie do uroczystego obchodzenia świąt rodzinnych. Wspólne wykonywanie upominków dla członków rodziny.
Praca zawodowa członków rodziny. Poznanie nazw zawodów.
Wycieczki do wybranych miejsc pracy.
Poznanie budynku szkoły, wszystkich pomieszczeń i ich przeznaczenia.
Przybliżenie sylwetki Marii Konopnickiej – patronki szkoły. Czytanie jej utworów. Konkurs wiedzy o twórczości patronki, konkurs plastyczny.
Nauka „Roty”. Czytanie fragmentów „Kroniki Szkoły”
Rozmowy z pracownikami szkoły: Dyrektorem, nauczycielami, bibliotekarzem, sprzątającymi, palaczem, konserwatorem.
Co łączy uczniów klasy? Zabawy interakcyjne mające na celu integrowanie zespołu klasowego.
Pomoc koleżeńska. Zgodna współpraca w grupie. Wspólne przygotowywanie imprez klasowych, szkolnych i środowiskowych.
Obchodzenie urodzin i imienin uczniów.




Wskazywanie Sosnowic na różnych mapach. Określanie położenia wsi (Pogórze Wielickie), gmina, powiat, województwo. Liczba mieszkańców.
Wycieczka. Fotografowanie i ilustrowanie części wsi:
• Prześnica,
• Wieś,
• Zabaranie,
• Podlas,
• Stawki,
• Jagusiówka
Rozmowy z dorosłymi na temat etymologii nazw przysiółków.
Obserwacje krajobrazu. Określanie cech ukształtowania terenu.
Flora i fauna Sosnowic. Tworzenie zielników.



Tworzenie słowniczków wyrażeń gwarowych.

Rozmowy z dorosłymi na temat zwyczajów i tradycji ludowych:
• związanych ze świętami religijnymi,
• związane z porami roku,
• związane z życiem rodzinnym,
• wróżby i wierzenia ludowe.
Opracowanie kalendarza obrzędów. Inscenizacja „Wesele w Sosnowicach” i innych obrzędów. Nauka lokalnych przyśpiewek.
Spotkanie z członkiniami Koła Gospodyń Wiejskich. Pokaz przyrządzania potraw regionalnych. Nauka piosenek. Słuchanie wspomnień.
Wycieczka – obserwacje ciekawych obiektów:
• zabytkowy kościół z XVI w.
• kapliczka św. Floriana,
• budynek dworu,
• stare domy.
Konkurs plastyczny : Widokówka z Sosnowic.
Wyszukiwanie informacji na temat przeszłości Sosnowic w książkach, czasopismach i Internecie. Rozmowy ze starszymi osobami.
Życie dzieci w dawnych czasach:
• zabawy, zabawki (lalki szmacianki, drewniane zabawki z odpustu)
• przybory szkolne (tabliczka, rysik, stalówki, kałamarze)
• odzież
Gromadzenie informacji na temat:
• Jak dawniej pieczono chleb?
• Jak robiono masło i ser?
• Jak odbywały się żniwa?
Poznanie miejscowych legend.
Oglądanie starych fotografii.
Porównywanie dzisiejszych Sosnowic z wsią sprzed lat (domy, obiekty użyteczności publicznej, drogi, środki lokomocji).
Urządzenie wystawy: „Tak dawniej bywało”.
Spotkania i wywiady z ciekawymi ludźmi:
-poetka ludowa Maria Bednarz
-komendant policji
-orkiestra
-działacze społeczni
Gromadzenie informacji na temat miejscowości sąsiadujących z Sosnowicami. Wycieczka – zwiedzanie Pałacu Wężyków w Paszkówce.
Wycieczka na pocztę i do ośrodka zdrowia.
Spotkania z dziećmi z sąsiednich miejscowości.
Konkurs plastyczny na projekt herbu Sosnowic.
Konkurs wiedzy o Sosnowicach.



Wskazywanie Brzeźnicy i całej gminy na różnych mapach. Wymienianie nazw wsi tworzących gminę. Gromadzenie informacji na temat poszczególnych wsi.
Władze gminy. Nawiązanie kontaktu –bezpośredniego lub listownego - z wójtem.
Czytanie czasopisma
„Taka Malownicza Gmina”.




Praca z Internetem. Wyszukiwanie wiadomości na temat miasta, kopiowanie fotografii. Gromadzenie informacji w folderze.
Wyjazd do Wadowic - oglądanie ciekawych miejsc i obiektów.
Zwiedzanie miejsc związanych
z osobą Jana Pawła II.
Zwiedzanie Muzeum Historycznego Ziemi Wadowickiej
Zorganizowanie wystawy prac plastycznych „WADOWICE”.

Praca z mapą fizyczną Polski i mapą administracyjną.
Oglądanie fotografii, albumów, czytanie książek o Krakowie.
Poznanie legend :
• o Smoku Wawelskim
• o budowie Kościoła Mariackiego
• o Wandzie
• o Lajkoniku
• o trębaczu z Wieży Mariackiej
Nauka tańca krakowiaka. Pokaz ludowych strojów krakowskich.
Tworzenie prezentacji komputerowej pt. „KRAKÓW”.
Wycieczka do Krakowa – poznawanie zabytków miasta.
Zwiedzanie Muzeum Etnograficznego.
Praca z mapą. Określanie kierunków. Kolory na mapie. Posługiwanie się legendą przy czytaniu mapy.
Oglądanie fotografii, albumów, filmów – krajobrazy polski: góry, wyżyny, niziny, jeziora, morze.
Nauka hymnu państwowego, poznanie symboli narodowych.
Słuchanie legend i opowiadań o przeszłości Polski.
Udział w obchodach rocznic i świąt państwowych. Wystawa prac plastycznych: folklor i krajobrazy z różnych stron kraju.






Określanie położenia Polski w Europie. Zdobywanie z różnych źródeł informacji o sąsiadach Polski i innych krajach Europejskich. Oglądanie filmów prezentujących codzienne życie i tradycje innych narodów.

Praca z programami komputerowymi –Encyklopedia Multimedialna PWN
• „Kontynenty”
• „Państwa świata”
Zajęcia z elementami dramy:
Życie dzieci w różnych zakątkach ziemskiego globu.
Udział w obchodach Dnia Ziemi. Wykonanie gazetki zachęcającej do segregowania śmieci i zbierania surowców wtórnych.
Czytanie baśni i legend z różnych stron świata oraz światowej literatury dziecięcej. Zna swój adres.
Umie nazwać pomieszczenia w domu, zna ich przeznaczenie.
Bezpiecznie korzysta z wyposażenia domu.
Zna imiona i nazwiska członków rodziny oraz nazwy stopni pokrewieństwa. Zna wydarzenia z przeszłości swojej rodziny.






Zna daty urodzin i imienin swoich bliskich oraz daty ważnych rocznic i świąt.

Zna nazwy zawodów, wie na czym polega ich wykonywanie.


Zna nazwy pomieszczeń szkolnych i ich przeznaczenie.
Zna imię i nazwisko patronki szkoły i jej twórczość dla dzieci. Śpiewa w grupie lub samodzielnie hymn szkoły.
Zna wydarzenia z blisko stuletniej historii szkoły.

Jest uprzejmy wobec wszystkich pracowników szkoły. Wie, do kogo trzeba się zwrócić w razie potrzeby.
Aktywnie uczestniczy w życiu klasy. Zna swoje prawa i obowiązki. Jest koleżeński, pomaga innym dzieciom. Jest tolerancyjny.
Zgodnie współpracuje przy wspólnych przedsięwzięciach.
Potrafi rozwiązywać problemy i konflikty bez stosowania agresji i przemocy.


Potrafi wskazać swoją wieś na mapie. Umie ustnie określić położenie Sosnowic.

Barwnie opowiada o swojej wsi, zna nazwy i położenie przysiółków.







Opisuje krajobraz wsi. Rozpoznaje formy ukształtowania terenu. Rozpoznaje w naturze i na fotografii pospolite gatunki roślin i zwierząt. Rozpoznaje głosy niektórych ptaków.
Sprawnie posługuje się językiem ogólnopolskim i miejscową gwarą.
Opowiada o zwyczajach i tradycjach:
• dyngus
• „dziady”
• „wyskubek”
• kiszenie kapusty
• sobótki
• oczepiny
• dożynki i inne.
Wie, kiedy i przy jakich okazjach są kultywowane.
Bierze aktywny udział
w inscenizacjach zwyczajów i obrzędów. Zna kilka piosenek ludowych.

Potrafi wskazać, gdzie w Sosnowicach znajdują się obiekty zabytkowe. Zna ich historię i legendy z nimi związane:
• o królu Janie III Sobieskim w Sosnowicach,
• o powstaniu kościółka
Wyszukuje informacje w różnych źródłach.
Dostrzega i opisuje zmiany zachodzące w jego otoczeniu.
Systematycznie prowadzi album – rysunki, zdjęcia, teksty swobodne.
Opowiada o życiu w dawnych latach.

Rozpoznaje archaiczne sprzęty gospodarstwa domowego oraz narzędzia
i maszyny rolnicze: maselnica, praska do sera, tara do prania, sierp, kosa, cepy i inne.





Zna ciekawych i zasłużonych mieszkańców Sosnowic. Potrafi przeprowadzić i zrelacjonować wywiad.


Zna nazwy sąsiednich wsi.
Potrafi wymienić ciekawe obiekty znajdujące się w tych miejscowościach.





Przedstawia swoją wieś za pomocą różnych środków wyrazu artystycznego. Wykazuje się wiedzą na temat swojej miejscowości.

Zna nazwę miejscowości będącej siedzibą gminy oraz nazwisko wójta.
Wie, jakie instytucje mają swą siedzibę w Brzeźnicy:
• Urząd Gminy
• Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
• Gminny Ośrodek Kultury
• Urząd Stanu Cywilnego
Potrafi wymienić nazwy wsi tworzących gminę. Wyszukuje w Internecie wiadomości na ich temat.
Zna nazwę miasta – siedziby powiatu i nazwy innych miast leżących w powiecie: Andrychów, Kalwaria Zebrzydowska. Wie, jakie instytucje mają siedzibę w tych miastach. Zna najważniejsze zabytki oraz inne ciekawe miejsca i obiekty powiatu wadowickiego. Wie, jak się zachować podczas wycieczki i zwiedzania np. muzeum.
Wskazuje na mapie Kraków i województwo małopolskie. Wie, jak wygląda herb Krakowa. Zna legendy krakowskie, umie opowie -dzieć treść niektórych z nich
Wykonuje prace plastyczne ilustrujące bohaterów i wydarzenia legend.

Umie tańczyć krakowiaka. potrafi opisać regionalny strój krakowski. Zna piosenki o Krakowie i krakowskie przyśpiewki. Zna zabytki Krakowa i wybrane fakty z ich przeszłości.

Umie wskazać Polskę na mapie Europy, a na mapie fizycznej Polski – większe miasta, rzeki, góry. Zna nazwy większych krain Polski, umie je krótko scharakteryzować.
Potrafi zaśpiewać hymn państwowy. zachowuje się z należytym szacunkiem podczas śpiewu i słuchania hymnu.
Potrafi opowiadać treść legend polskich. Zna ważniejsze wydarzenia z przeszłości Polski, nazwiska i osiągnięcia sławnych Polaków. Bierze czynny udział w przygotowywanych w szkole obchodach świąt państwowych.
Potrafi wskazać Polskę na mapie Europy. Wymienia nazwy państw sąsiadujących z Polską. Interesuje się życiem ludzi w innych krajach, zdobywa wiedzę na ten temat korzystając z różnych źródeł.
Wskazuje na globusie Europę i inne kontynenty. Samodzielnie zdobywa wiedzę na temat życia ludzi w różnych częściach świata. Dostrzega podobieństwa i różnice pomiędzy ludźmi. Posiada elementarną wiedzę na temat klimatu kuli ziemskiej.
Rozumie potrzebę ochrony środowiska naturalnego, zna zagrożenia wynikające z niszczycielskiej działalności człowieka i rozwoju przemysłu. Bierze czynny udział w obchodach Dnia Ziemi.





V. EWALUACJA
Ewaluacja to proces zbierania danych oraz ich interpretacja po to, by w efekcie tego działania podjąć określoną decyzję.
Zadaniem ewaluacji będzie więc:
• określić, czy program ma być prowadzony dalej, czy przerwany,
• ulepszyć strukturę lub wdrożenie programu,
• dodać lub usunąć pewne techniki pracy.
Kontrola i ocena programu dotyczyć będzie:
• doboru form,
• metod,
• treści,
• celów kształcenia
Kontrola i ocena ucznia dotyczyć będzie:
• aktywnego udziału w zajęciach
• stopnia zaangażowania i włożonego wysiłku
• umiejętności pracy w grupie, w zespole klasowym
• wyszukiwania informacji
Uczniowie będą oceniani za nabyte umiejętności i poszczególne prace jak np. prace plastyczne, albumy, testy, karty pracy, prace domowe. Laureaci konkursów uzyskują pochwały i dyplomy, ewentualnie nagrody.








VI. BIBLIOGRAFIA:
1. Baranowski J.: Polskie krajobrazy. Południe. Kraków 1995
2. Gajczak R.: Wadowice, miasto rodzinne Jana Pawła II. Warszawa 1986
3. Grabowski J.: Sztuka ludowa. Formy i regiony w Polsce. Warszawa 1967
4. Hanisz J.: Program wczesnoszkolnej zintegrowanej edukacji XXI w. Warszawa 1999
5. Kamocki J.: Od andrzejek do dożynek. Warszawa 1986
6. Komorowska B.: Konstrukcja, realizacja i ewaluacja programu nauczania. Warszawa 1995
7. Komorowska B.: O programach prawie wszystko. Warszawa 1999
8. Kroh A.: Tatry i Podhale. Wrocław 2003
9. Michalikowa L.: Tradycyjne zabawy ludowe Warszawa 1977
10. Nowakowski A.: Z dziejów miasta i parafii Wadowice. Kraków !985
11. Ormicka U.: Kraków w 3 dni. Warszawa 2003
12. Pełka L.: Polski ruch obrzędowy. Tradycje i współczesność. Warszawa 1980
13. Pełka L.: Rytuały, obrzędy, święta. Warszawa 1989
14. Potocki A.: Księga legend i opowieści beskidzkich. Olszanica 2001
15. Praca zbiorowa: Województwo Małopolskie. Panorama Gmin. Kraków 2002
16. Praca zbiorowa: Najciekawsze miasta Europy. Warszawa 2000
17. Rejmer K.: Ocalmy piękno ziemi. Szczawnica 1990
18. Steele P.: Kalejdoskop świąt. Warszawa 2000
19. Stępczak K.: Ochrona i kształtowanie środowiska. Warszawa 1997
20. Szczęsny T. Ochrona przyrody i krajobrazu. Warszawa 1982
21. Walenciak A.: Małopolska północno – zachodnia. Warszawa 2002
22. Zinkow J.: Wadowice i okolice. Przewodnik monograficzny. Wadowice 2001

















Załącznik nr 1
PRZYKŁADOWY SŁOWNICZEK WYRAZÓW I ZWROTÓW GWAROWYCH


 chłop, baba (mężczyzna, kobieta)
 cumelek (smoczek)
 cyganić (kłamać)
 ćwiękuje (o krowie – przeżuwa)
 dziecka (dzieci)
 godać (mówić)
 gościniec (szosa)
 gowiedniki (zwierzęta gospodarskie)
 idę na pole (na dwór)
 ino (tylko)
 izba (pokój)
 korpiel (brukiew)
 kumin (komin)
 kurzyć (palić)
 kwaśne mleko (zsiadłe)
 kwaterka (ćwierć litra)
 legnąć (położyć się)
 nakastlik (szafka nocna)
 odbywać (karmić, poić zwierzęta gospodarskie)
 odziewać się (ubierać się)
 ostrężyny, ostrężnice (jeżyny)
 przedsienie (podwórze)
 se (sobie)
 siadnąć (usiąść)
 stajanie (pole uprawne)
 stroić (przygotowywać)
 swarzyć się (kłócić się)
 wdziewać (zakładać buty lub odzież)
 wezne (wezmę)
 wziąść (wziąć)
 za okularami (w okularach)
 zagłówek (poduszka)
 zapaska (fartuch)
 zaś (znów)
 źróbek (źrebię)
Załącznik nr 2
ZWYCZAJE LUDOWE

 Chodzenie „po kolędzie”
 Kuligi
 Smażenie pączków i chrustu w „tłusty czwartek”
 Znaczenie pól uprawnych krzyżykami z palm wielkanocnych w celu zapewnienia urodzaju i ochrony przed klęskami żywiołowymi
 Mycie się wodą z rzeki w Wielki Piątek
 „Dziady” – robienie psikusów sąsiadom w noc poprzedzającą II dzień Świąt Wielkanocnych
 Oblewanie się wodą w II dzień Świąt Wielkanocnych
 Zielone Świątki – „majenie” domów gałęziami drzew liściastych, palenie ognisk (sobótki)
 Boże Ciało – przygotowywanie ołtarzy na procesję, a po ich demontażu – umieszczanie gałązek, którymi były udekorowane pod dachem domu, by strzegły przed pożarem i piorunem
 Dożynki – przygotowywanie wieńców, wręczanie ich gospodarzom, zabawa ze śpiewami i tańcem
 Rytuał wspólnego kiszenia kapusty
 Wykopki – pomoc sąsiedzka, po zakończeniu pracy zabawa, palenie ognisk, pieczenie ziemniaków
 Wyskubek – wspólne skubanie pierzy, zabawa na zakończenie
 Wróżby w wigilię św. Andrzeja
 Wiecha – zwyczaj zdobienia domu po zakończeniu budowy gałązką przybraną barwnymi wstążkami

WIERZENIA LUDOWE I WRÓŻBY

 „Nowy Rok jaki, cały rok taki”
 Zabezpieczanie dziecka od „uroku” czerwoną wstążeczką
 W wigilię Bożego Narodzenia pierwszym gościem musiał być mężczyzna; wizyta kobiety wróżyła niepowodzenia na cały następny rok
 Słysząc po raz pierwszy w danym roku kukułkę, powinno się mieć przy sobie pieniążek, aby kukułka nie „okukała”, bo to wróżyło brak pieniędzy przez cały rok
 Prognozowanie pogody na kolejne miesiące następnego roku – obserwacja pogody od dnia św. Łucji (13 XII) do wigilii Bożego Narodzenia


Załącznik nr 3
POŁOŻENIE SOSNOWIC

Wieś leży na progu Pogórza Wielickiego i ciągnie się wydłużonym południkowo pasem od Rowu Wisły przy szosie ze Skawiny do Oświęcimia w Wielkich Drogach (215 m npm), po grzbietową, lokalną drogę ze Skawiny do Przytkowic (315 m npm).
W pobliżu centrum wsi do Potoku Sosnowickiego wpływają dwa większe strumienie: od wschodu Sowieniec, mający swe źródła w Krzęcinie i od zachodu Wierzbówka, spływająca z lasów pod górą Draboż. Teren Sosnowic jest bezleśny, nie licząc skrawków zieleni w różnych punktach wsi oraz jednego większego w północnej jej części





























Załącznik nr 4
HISTORIA SOSNOWIC

Nazwa wsi pochodzi od osoby o imieniu Sosna, względnie noszącej taki przydomek, której potomkowie (czyli „Sosnowice”) dziedziczyli tę wieś.
W 1274 roku teren, na którym powstały później między innymi Sosnowice, książę krakowski Bolesław Wstydliwy przekazał Radwanitom, jako tak zwany „Korytarz Radwanicki”, rozdzielający zwarte posiadłości księstwa opolskiego na zachodzie, od jego enklawy krzęcińsko – radziszowskiej na wschodzie. Radwanici, korzystając z nadanych im uprawnień kolonizacyjnych, w „Czarnym Lesie” założyli wkrótce między innymi Sosnowice. Nie wiadomo dokładnie, kiedy to się stało. Sosnowice po raz pierwszy weszły na widownię dziejową dopiero w 1398 roku pod nazwą „Sossnouicz”. Właścicielem wsi był wówczas Paszko Węgrzyn, zwany też Radwanem, a po jego śmierci w 1414 roku majątek ten przejęła wdowa Formoza. W tym samym czasie inne części wsi dziedziczyli Jan z Sosnowic oraz Laczek w Pobiedra i Sosnowic.
Między Sosnowicami a Pobiedrem istniała w średniowieczu jeszcze wieś Gorzutkowice, która na przełomie XIV i XV wieku zanikła. Nazwa ta po raz pierwszy pojawiła się w 1424 roku , ale już tylko jako folwark w Sosnowicach, które „wchłonęły” wieś Gorzutkowice. Folwark ten, przez jakiś czas w XV wieku zwany jeszcze Gorzutowicami, stał się później główną rezydencją właścicieli połączonego majątku. Obecnie ta „dworska” część Sosnowic zwana jest Folwarczyskiem i tworzy rodzaj pamiątki po zanikłej wsi Gorzutkowice.
W 1424 roku właścicielem Sosnowic – z folwarkiem Gorzutowice – był Bień, który sprzedał je Piotrowi Strzale z Grzędzina (na Śląsku), przedstawicielowi rodziny pochodzącej z Moraw. W XVI wieku niektórzy Strzałowie herbu Kotowicz byli zwolennikami arianizmu i założyli we dworze zbór. Zachowała się niepotwierdzona tradycja, że w piwnicach dworu właściciele potajemnie grzebali swoich zmarłych.
Do wybitnych Strzałów należał Hieronim. W XVI wieku odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Poprzednio był dworzaninem wojewody krakowskiego, Mikołaja Zebrzydowskiego, a ten, dowiedziawszy się o zamierzonej pielgrzymce Strzały, zlecił mu wykonanie planu Kaplicy Ukrzyżowania w Jerozolimie. Strzała przywiózł gipsowy model nie tylko tej kaplicy, ale również Grobu Chrystusa oraz plany innych świątyń jerozolimskich. Stały się one wzorem dla budowy przez Zebrzydowskiego słynnej „Kalwarii”. Strzała zmarł w 1620 roku i został pochowany w kościele bernardynów w Kalwarii.
Pod koniec XVIII i w XIX wieku Sosnowice znajdowały się w rękach spokrewnionych Jakubowiczów. Ostatnim z Jakubowiczów właścicielem Sosnowic był Mieczysław, który zmarł w 1902 roku, a współwłaścicielem był Franciszek Matyjas. W okresie międzywojennym w majątku o powierzchni 186 ha gospodarował Jan Brandys. W następnych latach obszar dworski został rozparcelowany.






































Załącznik nr 5
HISTORIA SZKOŁY W SOSNOWICACH


Początkowo Sosnowice należały do obwodu szkoły w Pobiedrze. Od początku 1906 r. dzieci uczyły się we wsi, ale w dalszym ciągu klasa podlegała szkole macierzystej w Pobiedrze. W 1909 r. zorganizowano jednoklasową szkołę w Sosnowicach, a nauczycielem był A. Woltyński.
Kalendarium ważniejszych wydarzeń z życia szkoły:
1906 r. - powstaje klasa podlegająca szkole macierzystej w Pobiedrze
1908 r. - zorganizowano jednoklasową szkołę w Sosnowicach, nauczycielem był A. Woltyński
9 XII 1909 r. - Rada Gminna podarowała kawałek pastwiska ( 52, 81 ara ) pod budynek szkolny i do użytku nauczyciela
1911 r. - rozpoczyna się nauka w nowym budynku, który ma dwie sale lekcyjne, szatnię i mieszkanie dla nauczyciela
1912 r. - podniesienie stopnia organizacyjnego szkoły: Krajowa Rada Szkolna powołuje w Sosnowicach dwuklasową szkołę
V 1912 r. - powódź zalewa budynek szkolny
1914 r. - staraniem kierownika szkoły F.Zięby wykopano studnię, ogrodzono siatką drucianą obejście, zasadzono 50 drzewek
1917 / 1918 i 1918 / 1919 r. - w okresie zimy nauka w szkole nie odbywała się regularnie z powodu braku opału
1923 r. - rozpoczyna się remont budynku dzięki usilnym zabiegom kierownika szkoły i wielkiej przychylności przewodniczącego Rady Szkoły Tomasza Antosa
1924 r. - kierownik szkoły urządził święto sadzenia drzewek. Dzieci szkolne zasadziły 200 drzewek nad rzeką koło ogrodu szkolnego i 15 owocowych w sadzie.
Wpis w kronice szkoły: ,, Na pamiątkę dla przyszłych pokoleń dzieci pozostawiam ten zbiór pieniędzy obiegowych w czasie pierwszych lat istnienia odrodzonej Polski. Wprawdzie obecnie ten zbiór nie przedstawia wielkiej wartości, ale w przyszłości będzie cenną pamiątką. Franciszek Zięba kierownik szkoły."
1925 r. - wioska została dwukrotnie dotknięta katastrofą powodzi. Kierownik szkoły po odbyciu Wyższego Kursu Nauczycielskiego przeniósł się do Wadowic.
1932 r. - kryzys w Polsce dotknął również szkolnictwo. nastąpiła reorganizacja szkoły z dwuklasowej na jednoklasową. W szkole uczy się 88 dzieci!!!
10 IX 1932 r. - zginęli śmiercią lotników kapitan Żwirko i inżynier Wigura. ,,Kurier Codzienny" ogłosił zbiórkę pieniężną na budowę pomnika i stypendium imienia lotników. Dzieci zebrały 3 zł. i przesłały do gazety. ,, Kurier Codzienny" zamieścił informację o tym darze. Radości dzieci nie było końca, że opisano je w gazecie.
1932 r. - przez 10 dni nie odbywała się nauka w szkole z powodu braku opału. Nieporozumienia pomiędzy przewodniczącym rady a wójtem, w sprawie zakupu opału dla szkoły, spowodowały zawieszenie zajęć.
Po raz pierwszy władze oświatowe wprowadziły do szkół ferie, które trwały od 22 grudnia do 15 stycznia.
11 VI 1933 r. - dzieci po wycieczce do ruin zamku w Tenczynku napisały do gazety, aby zaapelować do społeczeństwa o datki na konserwację tej pamiątki narodowej lub wprowadzenie biletu wstępu do ruin
1933 r. - Maria Górkiewiczowa wraz z dziećmi przygotowała przedstawienie, które mimo nieprzychylności władz odbyło się w szkole dwa razy. Ludziom bardzo się podobało i skończyło się gadanie po wsi, że "nauczycielce nie chce się uczyć, to głupstwami się zajmuje." Rodzice przekonali się, że ich dzieci potrafią więcej niż sami przypuszczali.
1937 r. - Ministerstwo Oświaty wprowadziło do klasy 3 i 4 podręczniki, które znacznie ułatwiły naukę w szkole. Podręczniki kosztowały 20 zł, ale wszystkie dzieci je zakupiły.
1945 - 1964 r. - brak danych
1965 / 1966 r. - powstała siedmioklasowa szkoła z klasami łączonymi.
1971 r. - w czerwcu wielka powódź oblała dookoła teren szkolny
1972 r. - w czerwcu rozpoczęto remont budynku szkolnego. Do listopada nauka odbywała się w domu ludowym
1 I 1973 r. - Sosnowice włączono do obwodu Gminy Brzeźnica
1974 r. - Kierownikiem szkoły została Izabella Zięborak
1975 r. - rok szkolny rozpoczął się 21 sierpnia. Uczniowie klas 7 i 8 dojeżdżają do Szkoły Podstawowej w Brzeźnicy.
1977 r. - dzieci z klas 7 i 8 dojeżdżają do Tłuczani, do Zbiorczej Szkoły Gminnej
X 1979 r. - przystąpiono do wykonania centralnego ogrzewania w szkole
1981 r. - funkcjonuje pełna 8 - klasowa szkoła, lecz w dalszym ciągu z klasami łączonymi
1983 r. - podjęcie akcji sztandarowej. Na patrona wybrano Marię Konopnicką.
1 VI 1985 r. - odbyła się uroczystość nadania szkole imienia. Imprezę prowadziła przewodnicząca Komitetu Rodzicielskiego Leokadia Antos. Komitet Rodzicielski ufundował tablicę pamiątkową i sztandar.
1985 r. - rozpoczęła się kompleksowa wizytacja szkoły przeprowadzona przez KOiW w Bielsku Białej. Przewodniczącym składu wizytatorów był mgr Argasiński.
1 IX 1988 r. - Dyrektorem szkoły zostaje Małgorzata Niciewicz .Do tradycji szkoły należą uroczystości szkolne i środowiskowe: 2 czerwca - Święto Szkoły - obchodzone od 1985 r., Wigilia Szkolna od siedmiu lat, Dzień Babci i Dziadka przygotowuje oddział przedszkolny.

[Opracowano na podstawie informacji zamieszczonych w Internecie]

Załącznik nr 7
DWÓR W SOSNOWICACH


Budynek dworu wznosi się w północno – zachodniej części wsi, zwanej Folwarczysko, wśród nowszych zagród, powstałych na terenie dawnego folwarku. Jest to budynek w kształcie litery „L”, murowany, parterowy, szeroki i przysadzisty, na narożnikach podparty szkarpami. Nosi cechy staropolskiego dworu obronnego z XVI lub XVII wieku, lecz nie ma wyraźnych znamion stylowych, ponieważ na przełomie XIX i XX wieku uległ przekształceniom




























Załącznik nr 8
LEGENDY SOSNOWICKIE

W archiwum kościoła pod wezwaniem Imienia Najświętszej Panny Marii w Sosnowicach znajduje się oryginalny tekst legendy pt.

„Opis historyi Jako Przebłogosławiona Panna Marya, jednego Pastucha bardzo nabożną Córkę umierającą nawiedziwszy, Wieńcem głowę przyozdobiła do Królestwa Niebieskiego zaprowadziła”.

„Pasterz jeden we wsi mieszkający miał Dziewczynkę wstydliwą, która Ojcu w paszeniu bydła pomagała. Tamże w polu był kościołek pusty do którego częstokroć ta dzieweczka chodziła. A ten kościółek był ku czci Panny Maryi poświęcon, w którem był obraz bardzo śliczny z Dzieciątkiem Jezus. A będąc opustoszały nie było żadnego w nim ochędostwa. Bywając tam często wzruszona z wielkiem żalem nad ubogiem ubiorem Panny Maryi tak sobie mówiła, [...] bardzo złe sobie miejsce wybrałaś, a ja nędznica niemam nic czembem mogła w ubiorze i ochędostwie się przyczynić, ale czem będę mogła będę się starała służyć,[...] Gdy tedy w tem nabożeństwie Przeczystej Panny przez wiele lat trwała, przyszła na nią choroba śmiertelna. A tegoż czasu dwaj Zakonnicy przez gaj przechodzili[...].

Jeden z nich, znużony drogą, zasnął, drugi nie spał, tylko się modlił. Wtedy ujrzał wiele pięknych Panien, ubranych we wzorzyste szale, które mijały go milcząc. Za nimi maszerowało jakby wojsko, kolejno na biało i czerwono ubrane. Na końcu szła jakaś Panna, cała w kwiatach, z wieńcem w ręku, uwitym z róż. Przedstawiła się zakonnikowi jako Maryja, Matka Boża i powiedziała, że w pierwszym hufcu szły panny, które postanowiły zachować panieństwo aż do śmierci, w drugim – panieństwo oddały w ofierze Jezusowi, w trzecim – ślubowały panieństwo poświęcić ku czci oblubieńca. Ona zaś sama idzie ku wsi, bo kona w niej pewna panna i chce ją pożegnać.
Zakonnik obudził współtowarzysza i opowiedział mu o swym widzeniu. Obaj poszli do wsi, odnaleźli konającą pannę, a przy niej cały orszak, który wcześniej szedł w pochodzie. Gdy panna zmarła, Maryja wieniec z róż włożyła na jej głowę, a duszę zabrała ze sobą do nieba.







O GÓRZE SOBIKOWEJ

Legendę O Górze Sobikowej spisała w wierszu pt. „Modlitwa brzozy” sosnowicka twórczyni ludowa, Maria Bednarz. Góra Sobikowa wznosi się około 500 m na południe od kościoła i ma kształt cypla górującego nad doliną potoku sosnowickiego.
Według Marii Bednarz:
„Wielką tajemnicę góra ukrywała
Drogocenne skarby w sobie posiadała.”

Skarby te nadal tkwią w Górze Sobikowej i bez przerwy dniem i nocą pilnują ich boginki. Raz w roku, w połowie Wielkiego Postu, góra otwiera swój skarbiec i każdy może z niego otrzymać jakiś klejnot. Warunek jest tylko jeden: trzeba na tę stromą górę wyjść na kolanach. O północy nad górą pojawia się wielka jasność, a jakaś królowa w złotej koronie rozdziela skarby, które pielgrzymom przybyłym na kolanach rozdają czarne boginki.

Autor: EO