Przybliżenie historii zesłań syberyjskich
Treść
ŻYWA LEKCJA HISTORII
Przybliżenie historii zesłań syberyjskich, jakich doświadczyli Polacy na przestrzeni dziejów, to cel spotkania, na które Wójt Gminy Brzeźnica i Gminna Biblioteka Publiczna w Brzeźnicy zaprosili mieszkańców gminy w dniu 17 października 2008 r. Prawda skrywana w Polsce przez czterdzieści lat, dopiero po 1989 r. może być powoli odsłaniana.
Władze gminy nawiązały współpracę z Krakowskim Oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej. Do Biblioteki w Brzeźnicy sprowadzono wystawę „Polacy na Syberii”, opracowaną przez Krakowski Oddział IPN na podstawie materiałów Komisji Historycznej Związku Sybiraków.
Na piętnastu planszach prezentowany jest los Polaków na Syberii. A był to żywot ciężki, spędzony
w mrozie sięgającym ponad –40 º C i w ciągłym głodzie. Zgromadzeni mogli wysłuchać relacji
i zarazem wykładu historycznego Aleksandry Szemioth – Sybiraczki, przewodniczącej w/w Komisji Historycznej. Pani Aleksandra – córka polskiego oficera, jako czteroletnia dziewczynka wraz z mamą i trzema siostrami została wywieziona na Syberię, gdzie spędziła sześć lat.
W spotkaniu udział wzięli: ksiądz kanonik Eugeniusz Łudzik i ksiądz proboszcz Adam Lenart z Parafii w Brzeźnicy, ksiądz proboszcz Marian Bylica z Parafii w Paszkówce, Wójt Gminy Brzeźnica – Bogusław Antos, Z-ca Wójta Kazimierz Mostowik, Sekretarz Urzędu Gminy – Katarzyna Solarska, Radni Gminy Brzeźnica - Jadwiga Kozioł, Kazimierz Pacłut, Józef Wolarczyk, Władysław Wysogląd, Dyrektorzy Szkół Podstawowych i Gimnazjum z Brzeźnicy, nauczyciele historii z gimnazjów, prezes Zarządu Gminnego Związku Kombatantów - Edward Sikora oraz zainteresowani mieszkańcy i grupa sześćdziesięciu uczniów Gimnazjum w Brzeźnicy, którym historia jest bliska. Wszyscy, którzy odpowiedzieli na zaproszenie i skorzystali z tej niecodziennej okazji dali tym samym świadectwo, że pamiętają i szanują pamięć tych, którym zawdzięczamy wolność Ojczyzny. Historia zesłań syberyjskich sięga bowiem czasów carskiej Rosji, gdzie wywożono naszych narodowych powstańców.
Nie ma lepszego sposobu na naukę historii, jak poznawanie jej od bezpośrednich świadków
i uczestników tragicznych wydarzeń. Aleksandra Szemioth mówiła o tym, jak bardzo historia wysiedleń łączy się z historia łagrów i więzień. Społeczna wiedza na ten temat jest wciąż za mała. Bezimienne groby Polaków, po których nie ma śladu rozsiane są po całym terytorium byłego sowieckiego imperium. Każdy z Sybiraków kto przeżył, nosi w sobie to piętno już do końca życia. Większość z nich opowiadanie o katordze zesłań traktuje jak misję, którą mają do spełnienia przez pamięć dla tych, którzy nie doczekali powrotu. Sybiraczka Aleksandra Szemioth chronologicznie przedstawiła losy zesłańców od XVIII w. ze szczególnym uwzględnieniem okresu II wojny światowej. Mówiła o wielkich akcjach deportacyjnych w 1940 r. i 1941 r., gdzie masowo wywożono w głąb syberyjskiej tajgi i na stepy Kazachstanu Polaków z Kresów Wschodnich. Tak Polakami zapełniały się sowieckie obozy pracy i łagry. Po wybuchu w czerwcu 1941 r. wojny sowiecko-niemieckiej chwilowo nieco złagodzono reżim dla Polaków. W 1942 r. cześć ludności polskiej cudem wyszła z ZSRR
z Armią Polską pod dowództwem generała Władysława Andersa. Nie dołączyli do niej polscy oficerowie, zamordowani wcześniej z rozkazu Stalina w Katyniu, Starobielsku, Ostaszkowie, Kozielsku... Staraniem polskich dyplomatów i dzięki pomocy Zachodu w 1946 r. rozpoczęto ewakuację osób narodowości polskiej. Nie był to proces łatwy. Polacy musieli udowodnić swoją polskość. Niejednokrotnie nie mieli na to dowodów, bo im je wcześniej zniszczono. Aleksandra Szemioth opowiadała, że jej rodzinę uratowała metryka chrztu jednej z sióstr. Druga większa akcja repatriacyjna miała miejsce w 1956 r. To jednak nie koniec tragicznych losów. Pozostali jeszcze Polacy, którzy żyją nadzieją na powrót do prawdziwej Ojczyzny. Będą to już w większości potomkowie pierwszych zesłańców.
Komisja Historyczna Krakowskiego Oddziału Związku Sybiraków wydała kilkanaście tomów wspomnień zatytułowanych „Tak było...Sybiracy”, które dokumentują doświadczenia ofiar zesłanych na Syberię. Ci, którzy doczekali do naszych czasów byli wówczas dziećmi. Warto poznać ich losy, bo to nasza narodowa tożsamość. Książki można kupić lub wypożyczyć w bibliotekach.
Wójt Gminy Brzeźnica we współpracy z Krakowskim Oddziałem IPN zamierzają kontynuować akcje niecodziennych lekcji historii, ilustrowanych wystawami. Inicjatywę tę będziemy upowszechniać, zachęcając inne instytucje w regionie do podobnych działań.
Do 14 listopada wystawę „Polacy na Syberii” można zwiedzać w czytelni Gminnej Biblioteki Publicznej w Brzeźnicy od poniedziałku do piątku w godz. od 10.00 do 18.00. Zapraszamy...
Galeria Fotograficzna
Autor: W.J.