Rola zadań tekstowych w nauczaniu zintegrowanym.

Treść

Cele nauczania matematyki wynikają z celów kształcenia i wychowania w nauczaniu zintegrowanym, z celów matematyki jako nauki oraz z potrzeb życia w społeczeństwie.
Jedną z dróg wiodących do osiągania wyznaczonych celów jest rozwiązywanie zadań tekstowych. Zarazem już sama umiejętność analizowania i rozwiązywania tych zadań stanowi cel postawiony przed matematycznym kształceniem. Tak, więc rozwiązywanie matematycznych zadań tekstowych traktowane jako cel, do którego realizując program nauczyciel zmierza, winno prowadzić do wyrabiania u ucznia sprawności w tej dziedzinie, wykorzystane zaś jako środek pomocniczy w urzeczywistnianiu założeń nauczania matematyki winno ułatwić zdobywanie przez uczniów odpowiednich określonych programem wiadomości matematycznych.
Analizując dokładniej można wyodrębnić kilka najważniejszych grup celów, jakie poprzez rozwiązywanie zadań tekstowych w czasie pierwszego etapu edukacyjnego można osiągnąć.
Wszyscy matematycy są zgodni, że zadania tekstowe ułatwiają wprowadzanie przewidywanych w nauczaniu matematyki treści. Umieszczenie pojęć na tle sytuacji zaczerpniętych z najbliższego środowiska, nadanie im charakteru czynności, uczynienie ucznia ich głównym bohaterem jest niezbędne dla zrozumienia i zapamiętania czynności przez dziecko w młodszym wieku szkolnym.
Uczeń rozwiązując zadania utrwala wykonywanie ustnych i pisemnych obliczeń, uczy się posługiwania własnościami działań matematycznych, oraz poznanymi prawami matematycznymi. Zadania tekstowe są więc również środkiem do utrwalenia i pogłębienia wiadomości i pojęć matematycznych.
Poprzez swoją złożoność omawiane zadania mogą być stosowane jako pomoc w sprawdzeniu stopnia przyswojenia przez uczniów wiadomości poznanych wcześniej i umiejętności wykorzystania ich w sytuacjach nowych, jakimi niewątpliwie są zadania tekstowe.
Maria Cackowska podkreśla rolę zadań tekstowych w pokazywaniu sytuacji praktycznych zawierających aspekty matematyczne, jako element wiążący matematykę naukę z matematyką w życiu codziennym.” Uczeń poprzez pokonywanie trudności związanych z obliczaniem miar, długości, ciężaru, czasu itp.
przygotowuje się do rozwiązania tego typu problemów w życiu.” Pokazanie zastosowania matematyki jest również elementem rozwijającym zainteresowania i wyzwalającym właściwe motywacje do uczenia się tego przedmiotu.
Funkcją zadań tekstowych jest również wyrabianie właściwych intuicji dziecka, umożliwianie gromadzenia przezeń odpowiednich doświadczeń niezbędnych do poznania w późniejszym czasie pewnych matematycznych pojęć i struktur.
Związki między danymi i niewiadomymi w zadaniach wyrażone są często za pomocą czynności lub słownictwa para matematycznego, uczeń musi je przełożyć na język operacji matematycznych dzięki temu przygotowuje się do zdobycia umiejętności czytania i rozumienia tekstu matematycznego.
W celu rozwiązania zadań i ich układania uczeń musi posiąść umiejętności opisywania otaczającej go rzeczywistość z zastosowaniem środków matematycznych w tym opisie, co wyposaża go w metody matematyczne i heurystyczne wskazówki przydatne podczas procesu rozwiązywania różnorodnych życiowych zadań praktycznych.
Zadania tekstowe będące nośnikami treści kształcenia matematycznego oraz fundamentem poznania istoty matematyki, ponadto mają również stymulować odpowiedni rozwój osobowości ucznia. Jedną z właściwości psychicznych dziecka jest dążenie do rozwiązania zadań. G. Polya uważa, że rozwiązywać zadania to znaczy poszukiwać drogi pokonania trudności, drogi pozwalającej na ominięcie przeszkód na osiągnięcie celu, którego nie sposób osiągnąć od razu i na wprost”. Uczniów należy uczyć myśleć poprzez pobudzanie ich do myślenia, wyrabianie u nich pożytecznych nawyków, kształtowanie i modelowanie ich umysłów. Tak rozwijane myślenie będzie o wiele skuteczniejsze, celowe i twórcze, natomiast język ścisły, jednoznaczny.
Aktywne uczenie się polegające na tym, że uczniowie odkrywają sami tak dużo jak możliwe jest to w danych warunkach, to ważna zasada uczenia matematyki. Aktywność ta polega na wykonaniu szeregu operacji myślowych, porównywania, analizy, syntezy, abstrahowania, uogólniania, rozumienia, indukcyjnego i dedukcyjnego w trakcie których rozwija się pomysłowość i intuicja ucznia, cechy charakteru takie jak dociekliwość, wytrwałość, umiejętność pokonywania trudności, selektywność.
Ze względu na złożoność funkcji zadań tekstowych i specyfikę rozwoju dziecka w młodszym wieku szkolnym, pomocą w realizacji celów nauczania matematyki jest stosowanie różnorodnych zadań tekstowych.


M. Cackowska- „ Rozwiązywanie zadań tekstowych w kl. I-III- poradnik metodyczny. Warszawa 1990
G. Poyla- Jak to rozwiązać? Nowy aspekt metody matematycznej. PWN Warszawa – Poznań 1977

Autor: Anna Ciemiera